Nguy hiểm chết người khi phối hợp Viagra với thuốc chứa Nitrat

Phối hợp Viagra (Sildenafil) với thuốc chứa nitrat như nitroglycerin, isosorbid mononitrat, isosorbid dinitrat, hoặc với chất "poppers" chứa alkyl nitrit, có thể làm huyết áp tụt sâu đột ngột, gây ngất, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong. Đây là chống chỉ định tuyệt đối. Trong thực tế, phần lớn các tình huống nguy hiểm không đến từ việc cố ý dùng chung, mà từ thiếu thông tin: người bệnh không biết thuốc tim của mình là nitrat, người nhà không biết bệnh nhân đã dùng Viagra, hoặc nhân viên y tế không được báo. Bài viết tập trung vào cách ngăn chặn những tình huống đó.

Cơ chế tóm tắt

Nitrat giải phóng nitric oxid, làm tăng sản xuất cGMP, chất làm giãn mạch. Viagra ngăn enzym PDE5 phân hủy cGMP. Hai tác động cộng hưởng khiến cGMP tích tụ, mạch máu toàn thân giãn quá mức, huyết áp tụt. Với người có bệnh mạch vành, huyết áp tụt làm giảm máu nuôi cơ tim đúng lúc tim cần nhất. Tác động này áp dụng cho cả nhóm thuốc ức chế PDE5, không riêng Viagra.

Nhận diện thuốc nitrat trong tủ thuốc gia đình

Nếu không chắc, hãy chụp ảnh vỉ thuốc và hỏi dược sĩ.

Năm tình huống thực tế cần đề phòng

1. Người bệnh tim tự mua thuốc

Một người đàn ông 60 tuổi có đặt stent, dùng isosorbid mỗi ngày, ngại hỏi bác sĩ tim mạch về chuyện chăn gối, tự mua Viagra. Đây là kịch bản nguy hiểm nhất. Chống chỉ định đầy đủ được liệt kê trong bài những ai tuyệt đối không được dùng Viagra.

2. Đau ngực trong hoặc sau khi gần gũi

Người đã dùng Viagra bị đau ngực, theo thói quen ngậm nitroglycerin. Nếu bạn đã dùng Viagra và bị đau ngực: không ngậm nitroglycerin, gọi 115, nằm nghỉ.

3. Đi cấp cứu nhưng không khai báo

Nhân viên y tế thường dùng nitrat trong xử trí đau ngực. Nếu không biết người bệnh vừa dùng Viagra, họ có thể vô tình gây tụt huyết áp nặng. Ngại ngùng ở đây có thể trả giá bằng tính mạng.

4. Thực phẩm chức năng trộn hoạt chất

Người dùng nitrat uống sản phẩm "thảo dược tăng cường sinh lý" có trộn Sildenafil mà không biết. Cách nhận diện có trong bài nhận diện Viagra giả và sản phẩm trôi nổi.

5. Poppers trong các buổi tiệc

Một số người dùng poppers cùng thuốc điều trị rối loạn cương để "tăng khoái cảm". Sự kết hợp này đã được ghi nhận gây tụt huyết áp nghiêm trọng và tử vong.

Khoảng cách thời gian: thông tin dành cho nhân viên y tế

Các hướng dẫn chuyên môn thường nêu: sau khi dùng Sildenafil, không dùng nitrat trong ít nhất 24 giờ, trừ khi ở bệnh viện, có theo dõi huyết động và bác sĩ đánh giá lợi ích vượt nguy cơ. Với Tadalafil, khoảng thời gian này dài hơn nhiều. Đây không phải con số để người bệnh tự "xen kẽ" hai thuốc ở nhà; người cần nitrat thường xuyên không nên dùng thuốc ức chế PDE5.

Thẻ thông tin y tế khẩn cấp

Một cách đơn giản để bảo vệ bản thân:

• Người dùng nitrat: ghi trong ví hoặc phần thông tin y tế trên điện thoại: "Đang dùng nitrat. Không dùng thuốc ức chế PDE5."
• Người dùng Viagra: khi có triệu chứng bất thường, ghi nhanh hoặc nói với người bên cạnh giờ uống thuốc gần nhất.
• Người bạn đời: nên biết người kia đang dùng thuốc gì để báo khi cần.

Xử trí khi đã lỡ dùng chung

1. Gọi 115 ngay, kể cả khi chưa có triệu chứng rõ.
2. Nằm xuống, kê cao chân.
3. Không dùng thêm nitrat hay thuốc giãn mạch.
4. Mang theo cả hai loại thuốc, báo rõ giờ dùng.

Vì sao tụt huyết áp này nguy hiểm hơn bình thường

Huyết áp thấp thông thường, như khi đứng dậy nhanh, thường tự hồi phục khi nằm xuống. Nhưng khi nitrat và thuốc ức chế PDE5 cùng tác động, mạch máu toàn thân giãn kéo dài trong nhiều giờ, cơ thể khó tự bù trừ. Tim tăng nhịp để bù, làm tăng nhu cầu oxy của cơ tim, trong khi máu nuôi cơ tim lại giảm do huyết áp thấp. Ở người có hẹp mạch vành, vòng xoắn này có thể dẫn tới thiếu máu cơ tim cấp. Ở người có hẹp mạch não, có thể gây đột quỵ. Vì vậy, tình huống này cần được xử trí trong môi trường bệnh viện với theo dõi liên tục.

Vai trò của dược sĩ và bác sĩ trong phòng ngừa

Mỗi lần nhận thuốc mới, hãy cho dược sĩ biết bạn đang dùng Viagra hoặc nitrat. Dược sĩ có thể phát hiện tương tác mà người bệnh không ngờ tới, như một sản phẩm "hỗ trợ tim mạch" có chứa chất giải phóng nitric oxid. Khi khám ở nhiều bác sĩ khác nhau, mang theo danh sách thuốc đầy đủ để không ai kê nhầm.

Người bệnh mạch vành vẫn có lựa chọn

Bị bệnh tim không có nghĩa là phải từ bỏ đời sống tình dục. Hãy chủ động hỏi bác sĩ tim mạch: có thể thay nitrat bằng thuốc chống đau thắt ngực khác không, tim có đủ ổn định cho hoạt động tình dục không, những phương pháp điều trị rối loạn cương nào an toàn cho bạn. Nhận biết sớm cơn đau thắt ngực nguy hiểm cũng quan trọng, xem bài nhận biết đau thắt ngực cấp tính.