Chống chỉ định y tế: những ai tuyệt đối không được dùng Viagra

Viagra (hoạt chất Sildenafil) tuyệt đối không được dùng cho người đang dùng thuốc nhóm nitrat hoặc chất cho nitric oxid (kể cả "poppers"), người đang dùng riociguat, và người từng dị ứng với Sildenafil. Ngoài ra, người có bệnh tim mạch chưa ổn định, huyết áp quá thấp, mới bị nhồi máu cơ tim hay đột quỵ, suy gan nặng, một số bệnh võng mạc di truyền thường được khuyên không dùng cho tới khi được bác sĩ đánh giá. Bài viết trình bày dưới dạng danh sách tự kiểm tra và các tình huống thực tế, giúp bạn chuẩn bị trước khi trao đổi với bác sĩ.

Vì sao cần một "danh sách kiểm tra"

Trong cảnh giác dược, nhiều biến cố nghiêm trọng liên quan tới Viagra không xảy ra vì bản thân thuốc độc, mà vì thuốc được dùng ở người lẽ ra không nên dùng: người đang mang theo viên nitroglycerin, người có bệnh tim chưa được phát hiện, người dùng thêm thuốc khác làm tăng nồng độ Sildenafil. Một danh sách đơn giản, trả lời trung thực, giúp tránh phần lớn những tình huống này.

Phần A: Câu trả lời "có" nghĩa là không được dùng

Cơ chế của tương tác với nitrat được giải thích trong bài nguy hiểm khi phối hợp Viagra với nitrat.

Phần B: Câu trả lời "có" nghĩa là phải hỏi bác sĩ trước

Tim mạch

• Tôi bị đau ngực, khó thở khi leo hai tầng cầu thang hoặc đi bộ nhanh.
• Tôi bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ, hoặc rối loạn nhịp nguy hiểm trong vài tháng gần đây.
• Tôi bị suy tim, bệnh van tim, bệnh cơ tim phì đại.
• Huyết áp của tôi thường dưới 90/50 mmHg, hay chóng mặt khi đứng dậy.
• Huyết áp của tôi cao mà chưa được kiểm soát.

Thuốc đang dùng

• Thuốc chẹn alpha (tamsulosin, doxazosin, alfuzosin...) cho tuyến tiền liệt hoặc huyết áp.
• Thuốc điều trị HIV nhóm ức chế protease, thuốc kháng nấm (ketoconazol, itraconazol), kháng sinh macrolid (clarithromycin, erythromycin).
• Bất kỳ thuốc ức chế PDE5 nào khác, kể cả Sildenafil dùng cho tăng áp phổi.
• Thực phẩm chức năng "tăng cường sinh lý" không rõ thành phần.

Mắt, tai

• Tôi bị viêm võng mạc sắc tố hoặc bệnh võng mạc di truyền.
• Tôi từng mất thị lực đột ngột một mắt.
• Tôi từng giảm thính lực đột ngột.

Gan, thận, máu

• Tôi bị xơ gan, suy gan, suy thận nặng.
• Tôi bị bệnh hồng cầu hình liềm, đa u tủy, bệnh bạch cầu (tăng nguy cơ cương kéo dài).
• Tôi bị rối loạn đông máu hoặc loét dạ dày đang chảy máu.

Giải phẫu

• Dương vật cong gập nhiều, có mảng xơ cứng (bệnh Peyronie).

Những tình huống thực tế dễ bỏ sót

Ông bố dùng thuốc tim, con trai mua thuốc giúp

Người con thấy bố ngại đi khám nên mua Viagra cho bố, không biết bố đang có viên ngậm nitroglycerin trong túi áo. Đây là kịch bản đáng sợ nhất. Người lớn tuổi có bệnh tim cần được bác sĩ tim mạch đánh giá trước; những lưu ý riêng có trong bài an toàn khi dùng Viagra ở người cao tuổi.

Đang uống thuốc kháng nấm vì nấm móng

Một đợt điều trị nấm bằng thuốc uống có thể làm nồng độ Sildenafil tăng mạnh. Người bệnh không nghĩ thuốc nấm liên quan gì tới thuốc trị rối loạn cương.

Vừa được kê thuốc tuyến tiền liệt

Thuốc chẹn alpha giúp tiểu dễ hơn nhưng làm hạ huyết áp; thêm Viagra dễ gây choáng, té ngã, nhất là khi dậy đi tiểu đêm.

Dùng "thuốc bổ" mua trên mạng

Sản phẩm quảng cáo thảo dược nhưng chứa Sildenafil hoặc chất tương tự không công bố. Người dùng vô tình dùng gấp đôi. Cách nhận diện có trong bài nhận diện Viagra giả trôi nổi trên mạng.

Chống chỉ định không phải lúc nào cũng vĩnh viễn

Một số tình trạng trong phần B là tạm thời. Ví dụ, người vừa bị nhồi máu cơ tim có thể được đánh giá lại sau khi đã phục hồi và ổn định; người tăng huyết áp chưa kiểm soát có thể được kê sau khi huyết áp về mục tiêu; người đang dùng một đợt thuốc kháng nấm có thể chờ hết đợt điều trị. Ngược lại, có tình trạng mới xuất hiện theo thời gian: một người từng dùng Viagra an toàn nhiều năm, nay được kê nitrat vì đau thắt ngực, thì từ thời điểm đó không được dùng nữa. Vì vậy, mỗi khi sức khỏe hoặc đơn thuốc thay đổi, hãy xem lại danh sách và hỏi lại bác sĩ.

Chống chỉ định áp dụng cho cả nhóm thuốc

Những chống chỉ định trong bài áp dụng tương tự với các thuốc cùng nhóm ức chế PDE5 như Tadalafil, Vardenafil, Avanafil. Đổi sang thuốc khác cùng nhóm không giúp "lách" được chống chỉ định với nitrat. Khác biệt chủ yếu là thời gian thuốc tồn tại trong cơ thể, ảnh hưởng tới khoảng thời gian cần tránh nitrat trong cấp cứu.

Nếu bạn thuộc nhóm không được dùng

Không được dùng Viagra không có nghĩa là không có giải pháp. Bác sĩ có thể:

• Điều trị và ổn định bệnh tim mạch trước, rồi đánh giá lại.
• Thay thuốc nền nếu có thể (ví dụ đổi thuốc chống đau thắt ngực không phải nitrat, khi phù hợp).
• Đề xuất phương pháp không dùng thuốc uống: thiết bị hút chân không, thuốc tiêm tại chỗ, tư vấn tâm lý, hoặc phẫu thuật trong trường hợp chọn lọc.

Báo cáo phản ứng có hại

Nếu bạn hoặc người thân gặp phản ứng nghiêm trọng sau khi dùng Viagra, ngoài việc đi khám, hãy thông báo cho bác sĩ, dược sĩ để phản ứng được ghi nhận vào hệ thống cảnh giác dược. Những báo cáo này giúp phát hiện các nguy cơ hiếm gặp và cập nhật thông tin an toàn cho người dùng khác.

Mang danh sách này khi đi khám

In hoặc lưu danh sách trên điện thoại, đánh dấu những mục "có", mang theo cùng túi thuốc đang dùng. Bác sĩ sẽ nhanh chóng xác định Viagra có phù hợp với bạn hay không, và nếu có, mức hàm lượng nào an toàn.