Quá liều Viagra: triệu chứng nguy hiểm và cách cấp cứu

Quá liều Viagra (Sildenafil) có thể gây đau đầu dữ dội, đỏ bừng, chóng mặt, rối loạn thị giác, nhưng nguy hiểm nhất là tụt huyết áp, đau ngực, ngất và cương cứng kéo dài trên 4 giờ. Khi có các dấu hiệu nghiêm trọng này, cần gọi cấp cứu 115 ngay, cho người bệnh nằm, không dùng thêm thuốc giãn mạch nào, và thông báo rõ tên thuốc, số lượng, thời điểm uống. Bài viết được viết dưới góc nhìn của người ở bên cạnh: nhận biết nhanh, sơ cứu đúng và cung cấp thông tin chính xác cho đội cấp cứu.

Thế nào là "quá liều" trong thực tế

Không chỉ là uống nhiều viên. Theo các báo cáo cảnh giác dược, tình trạng nồng độ thuốc quá cao thường đến từ:

• Uống thêm viên trong cùng ngày vì nghĩ viên đầu "không ăn thua".
• Kết hợp Viagra với thuốc ức chế PDE5 khác hoặc sản phẩm "tăng cường sinh lý" trộn hoạt chất.
• Dùng chung với thuốc làm tăng nồng độ Sildenafil như một số thuốc kháng nấm, kháng sinh macrolid, thuốc điều trị HIV.
• Thuốc giả có hàm lượng thực cao hơn nhãn.
• Người cao tuổi, suy gan, suy thận nặng thải trừ chậm.
• Trẻ em hoặc người khác trong nhà uống nhầm.

Nhóm triệu chứng cần nhận biết

Những phút đầu: người bên cạnh nên làm gì

1. Đánh giá nhanh: người bệnh có tỉnh không, thở được không, có đau ngực, khó thở, ngất không.
2. Gọi 115 nếu có bất kỳ dấu hiệu nguy hiểm nào. Nói rõ: nghi quá liều thuốc điều trị rối loạn cương, triệu chứng hiện tại, địa chỉ.
3. Đặt người bệnh nằm, kê cao chân nếu chóng mặt, choáng. Nếu nôn hoặc lơ mơ, đặt nằm nghiêng an toàn để tránh sặc.
4. Không cho dùng nitroglycerin hay thuốc giãn mạch, kể cả khi người bệnh có tiền sử đau thắt ngực và có sẵn thuốc. Lý do được giải thích trong bài tương tác giữa Viagra và nitrat.
5. Không tự gây nôn, không cho uống rượu, cà phê để "giải".
6. Thu thập thông tin và vật chứng: vỉ thuốc, hộp, sản phẩm khác đã dùng.
7. Nếu người bệnh ngừng thở, không đáp ứng: ép tim ngoài lồng ngực theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu.

Thông tin cần cung cấp cho nhân viên y tế

• Tên thuốc, hàm lượng, số viên, giờ uống.
• Các thuốc khác đang dùng, đặc biệt thuốc tim mạch, huyết áp, tuyến tiền liệt.
• Sản phẩm hỗ trợ sinh lý, thực phẩm chức năng, chất kích thích, rượu bia đã dùng.
• Bệnh nền: tim mạch, gan, thận, bệnh máu.
• Thời điểm bắt đầu triệu chứng.

Ngại ngùng trong tình huống này có thể dẫn tới xử trí sai. Hãy nói thẳng.

Cương kéo dài: cấp cứu thời gian

Cương cứng kéo dài trên 4 giờ (priapism) là cấp cứu tiết niệu. Máu ứ đọng trong thể hang thiếu oxy, càng lâu càng dễ gây xơ hóa và rối loạn cương vĩnh viễn. Không chườm đá trực tiếp lên da trong thời gian dài, không tự chọc kim. Hãy đến cơ sở có chuyên khoa tiết niệu càng sớm càng tốt; bác sĩ có thể chọc hút máu và tiêm thuốc tại chỗ.

Ở bệnh viện, bác sĩ xử trí ra sao

Không có thuốc giải đặc hiệu cho Sildenafil. Bác sĩ sẽ theo dõi dấu hiệu sinh tồn, điện tim, hỗ trợ huyết áp bằng tư thế, truyền dịch và thuốc nâng áp khi cần, xử trí biến cố tim mạch theo phác đồ (tránh nitrat), xử trí cương kéo dài, và mời chuyên khoa mắt, tai khi có mất thị lực, thính lực. Lọc máu thường không giúp thải thuốc nhanh hơn vì Sildenafil gắn mạnh với protein huyết tương.

Trẻ em uống nhầm

Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay cả khi chưa có triệu chứng, mang theo vỉ thuốc và ước tính số viên mất. Trẻ nhạy cảm hơn với tác dụng hạ huyết áp. Cất thuốc ngoài tầm với của trẻ là biện pháp phòng ngừa đơn giản nhất.

Phòng ngừa quá liều

• Không quá một lần trong 24 giờ, đúng hàm lượng được kê.
• Không kết hợp với thuốc ức chế PDE5 khác hay sản phẩm không rõ thành phần.
• Báo bác sĩ, dược sĩ mỗi khi được kê thuốc mới.
• Chỉ dùng thuốc mua theo đơn tại cơ sở hợp pháp.
• Người lớn tuổi, suy gan thận: tuân thủ mức thấp mà bác sĩ đề nghị.

Những tác dụng phụ thông thường ở liều điều trị và cách xử trí tại chỗ được trình bày trong bài tác dụng phụ thường gặp của Viagra. Các yếu tố khiến thuốc tác dụng chậm, dẫn tới uống thêm viên, được phân tích trong bài uống Viagra trước bao lâu là tốt nhất.

Những quan niệm sai khi xử trí tại nhà

• "Uống nhiều cà phê, nước chanh để giải thuốc": không có đồ uống nào trung hòa Sildenafil; cà phê còn làm tim đập nhanh hơn.
• "Tắm nước lạnh cho tỉnh": có thể gây co mạch đột ngột, choáng; người đang chóng mặt dễ té ngã trong phòng tắm.
• "Cố đi lại cho thuốc tan": người đang tụt huyết áp cần nằm, không phải đi lại.
• "Đợi sáng mai đi khám": với cương kéo dài, đau ngực, mất thị lực, chờ đợi làm giảm cơ hội phục hồi.

Sau sự cố: bước tiếp theo

Sau khi ổn định, hãy tái khám để bác sĩ đánh giá lại việc dùng thuốc: có cần đổi hàm lượng, đổi thuốc, hay điều trị nguyên nhân nền. Đồng thời, phản ánh sự cố cho bác sĩ, dược sĩ để được ghi nhận vào hệ thống báo cáo phản ứng có hại của thuốc.