Hỏi đáp dược lý Viagra và các hướng dẫn phòng ngừa tác hại

Viagra là tên thương mại của Sildenafil, thuốc ức chế enzym PDE5 dùng theo đơn để điều trị rối loạn cương dương. Bài hỏi đáp này tập trung vào những câu hỏi dược lý mà người dùng và người thân hay thắc mắc: thuốc vào cơ thể và ra khỏi cơ thể thế nào, tương tác với những gì, dùng ra sao khi có bệnh nền, và những nguyên tắc phòng ngừa tác hại. Thông tin mang tính giáo dục; quyết định dùng thuốc thuộc về bác sĩ điều trị.

Về cơ chế và tác dụng

Viagra hoạt động như thế nào?

Khi có kích thích tình dục, cơ thể tạo ra cGMP làm giãn mạch máu dương vật. Enzym PDE5 phân hủy cGMP để kết thúc cương. Sildenafil ức chế PDE5, giữ cGMP lâu hơn, giúp máu dồn vào thể hang tốt hơn. Thuốc không tạo ham muốn và không gây cương nếu không có kích thích; chủ đề này được phân tích trong bài Viagra có phải thuốc kích dục không.

Vì sao cùng hoạt chất mà có người hiệu quả, có người không?

Thuốc cần nền tảng thần kinh và mạch máu còn hoạt động ở mức nhất định. Người tổn thương thần kinh nặng (sau phẫu thuật vùng chậu, tiểu đường lâu năm), xơ vữa mạch nặng, testosterone rất thấp, hoặc lo âu nhiều có thể đáp ứng kém. Bữa ăn, rượu bia và thời điểm uống cũng ảnh hưởng.

Về dược động học

Thuốc được hấp thu và thải trừ ra sao?

Sildenafil hấp thu nhanh qua đường uống, nồng độ đỉnh thường đạt trong khoảng một giờ khi uống lúc đói. Thuốc gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa chủ yếu ở gan qua enzym CYP3A4 (và một phần CYP2C9), thải chủ yếu qua phân. Thời gian bán thải khoảng 3–5 giờ.

Bữa ăn ảnh hưởng thế nào?

Bữa ăn nhiều chất béo làm thuốc hấp thu chậm hơn và nồng độ đỉnh thấp hơn. Chi tiết trong bài thực phẩm nhiều chất béo và chuyển hóa Viagra.

Người lớn tuổi có xử lý thuốc khác không?

Có. Ở người cao tuổi, nồng độ thuốc tự do trong máu thường cao hơn do thải trừ chậm hơn, nên bác sĩ thường thận trọng hơn khi chọn mức khởi đầu.

Về tương tác

Thuốc nào tuyệt đối không dùng chung?

Nitrat và chất cho nitric oxid (gồm "poppers"), riociguat. Ngoài ra không dùng chung với thuốc ức chế PDE5 khác.

Thuốc nào làm tăng nồng độ Viagra?

Các thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như một số thuốc điều trị HIV, thuốc kháng nấm nhóm azol, kháng sinh macrolid. Nước ép bưởi chùm cũng có thể làm tăng nồng độ ở mức độ nhất định.

Thuốc nào làm giảm nồng độ Viagra?

Các thuốc cảm ứng enzym gan như rifampicin, một số thuốc chống động kinh có thể làm giảm nồng độ, khiến thuốc kém hiệu quả.

Uống rượu có sao không?

Rượu cộng thêm tác dụng giãn mạch, dễ gây chóng mặt, tụt huyết áp, và tự thân làm giảm khả năng cương. Xem bài tương tác giữa rượu bia và Sildenafil.

Về bệnh nền

Người tiểu đường dùng được không?

Thường được, và đây là nhóm hay cần điều trị rối loạn cương. Tuy nhiên người tiểu đường hay có bệnh mạch vành thầm lặng, nên cần đánh giá tim mạch trước.

Người suy thận, suy gan thì sao?

Suy thận nặng và suy gan làm thuốc tồn tại lâu hơn. Bác sĩ có thể chọn hàm lượng thấp hoặc khuyên tránh trong suy gan nặng.

Người đang dùng thuốc chống trầm cảm có dùng được không?

Phần lớn thuốc chống trầm cảm không có tương tác nguy hiểm trực tiếp với Sildenafil, và bác sĩ đôi khi kê để hỗ trợ rối loạn cương do thuốc chống trầm cảm. Vẫn cần bác sĩ đánh giá cụ thể.

Về sử dụng thực tế

Mang thuốc khi đi nước ngoài có cần giấy tờ không?

Nên mang theo hộp thuốc gốc và đơn thuốc hoặc giấy tờ của bác sĩ, vì quy định về thuốc kê đơn khác nhau giữa các quốc gia. Để thuốc trong hành lý xách tay.

Có cần ngừng thuốc trước khi phẫu thuật không?

Hãy báo bác sĩ gây mê và phẫu thuật rằng bạn có dùng Sildenafil và lần dùng gần nhất, vì trong quá trình phẫu thuật có thể dùng các thuốc ảnh hưởng huyết áp.

Có xét nghiệm nào phát hiện thuốc trong máu không?

Có thể định lượng trong phòng thí nghiệm chuyên biệt, nhưng xét nghiệm thường quy không kiểm tra. Điều quan trọng hơn là bạn chủ động khai báo với nhân viên y tế.

Về các nhóm đặc biệt

Người lái xe, làm việc trên cao có dùng được không?

Một số người bị chóng mặt hoặc rối loạn thị giác sau khi dùng thuốc. Nên biết cơ thể mình phản ứng thế nào trước khi lái xe hay làm công việc cần tỉnh táo, và tránh những việc này khi đang có triệu chứng.

Vận động viên có bị cấm dùng không?

Sildenafil hiện không nằm trong danh sách chất cấm thông thường của chống doping, nhưng danh sách có thể thay đổi. Vận động viên thi đấu nên kiểm tra với cơ quan quản lý của môn thể thao mình.

Nguyên tắc phòng ngừa tác hại

Lời khuyên cuối

Viagra là thuốc có hồ sơ an toàn được nghiên cứu nhiều khi dùng đúng người, đúng cách. Phần lớn tác hại xảy ra khi bỏ qua bước khám, dùng chung thuốc với người khác, hoặc kết hợp với chất không phù hợp. Giữ nguyên tắc đơn giản ở bảng trên là cách phòng ngừa hiệu quả nhất.