Giải đáp khoa học: Viagra có phải thuốc kích dục không?

Về mặt khoa học, Viagra không phải thuốc kích dục. "Kích dục" theo nghĩa thông thường là chất làm tăng ham muốn tình dục, trong khi Viagra (Sildenafil) chỉ tác động lên mạch máu, giúp dương vật đáp ứng tốt hơn khi đã có kích thích. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy thuốc cải thiện khả năng cương ở nam giới bị rối loạn cương, nhưng không làm tăng ham muốn một cách đáng kể ở người có ham muốn bình thường hay thấp. Hiểu đúng điều này giúp tránh kỳ vọng sai và những cách dùng sai mục đích có thể gây hại.

Định nghĩa: kích dục, tăng cường chức năng và điều trị

Ba khái niệm hay bị lẫn lộn:

Viagra thuộc nhóm thứ hai. Nó không "bật công tắc" ham muốn mà sửa một khâu trong phản ứng sinh lý.

Bằng chứng từ cơ chế dược lý

Sildenafil ức chế enzym PDE5, làm chất truyền tin cGMP tồn tại lâu hơn trong cơ trơn mạch máu thể hang. Nhưng cGMP chỉ được tạo ra khi có nitric oxid giải phóng từ thần kinh và nội mô, mà điều này xảy ra khi có kích thích tình dục. Không có kích thích, không có cGMP để giữ lại, và thuốc gần như không có tác dụng cương. Ham muốn được điều khiển ở não bởi hệ dopamin, serotonin, hormone sinh dục, cảm xúc và bối cảnh, những yếu tố Sildenafil hầu như không tác động trực tiếp.

Bằng chứng từ nghiên cứu lâm sàng

• Ở nam giới rối loạn cương, Sildenafil cải thiện rõ khả năng đạt và duy trì cương so với giả dược.
• Thang điểm ham muốn trong các nghiên cứu thường thay đổi ít hơn nhiều; một số người báo cáo "muốn hơn" chủ yếu do tự tin hơn khi không còn lo thất bại.
• Ở phụ nữ, các nghiên cứu về Sildenafil cho rối loạn hứng thú tình dục cho kết quả không nhất quán, và thuốc không được phê duyệt cho chỉ định này.

Vì sao lời đồn "thuốc kích dục" tồn tại

1. Tên gọi và quảng bá: ngay từ khi ra đời cuối thập niên 1990, Viagra trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng gắn với chuyện tình dục, dễ bị gán nhãn "kích dục".
2. Hiệu ứng tâm lý: người dùng tự tin hơn, bớt lo lắng, từ đó cảm thấy hứng thú hơn.
3. Sản phẩm giả mạo: nhiều sản phẩm "kích dục" trên thị trường thực chất trộn Sildenafil, khiến người ta đồng nhất hai khái niệm.
4. Thiếu giáo dục giới tính: ham muốn và cương cứng thường được hiểu là một.

Rủi ro khi dùng sai mục đích

Người trẻ khỏe mạnh dùng "cho vui"

Không nhận thêm lợi ích đáng kể nhưng vẫn chịu tác dụng phụ: đau đầu, đỏ mặt, nghẹt mũi, nhìn ám xanh. Khi kết hợp với rượu, chất kích thích, nguy cơ tụt huyết áp, rối loạn nhịp tăng. Một số người hình thành sự phụ thuộc tâm lý, mất tự tin khi không có thuốc.

Bỏ thuốc vào đồ uống của người khác

Đây là hành vi nguy hiểm và vi phạm pháp luật. Ngoài việc không tạo ra ham muốn như lầm tưởng, thuốc có thể gây hại nghiêm trọng nếu người đó đang dùng nitrat hoặc có bệnh tim. Mọi hoạt động tình dục phải dựa trên sự đồng thuận tự nguyện, tỉnh táo.

Bỏ qua nguyên nhân thật của giảm ham muốn

Giảm ham muốn có thể do trầm cảm, testosterone thấp, rối loạn tuyến giáp, tác dụng phụ thuốc, mâu thuẫn trong quan hệ. Dùng Viagra để "kích dục" khiến những vấn đề này bị bỏ qua.

Khi ham muốn giảm, nên làm gì

• Khám để kiểm tra nội tiết (testosterone buổi sáng, tuyến giáp, prolactin), đường huyết, mỡ máu.
• Sàng lọc trầm cảm, lo âu, căng thẳng kéo dài.
• Rà soát thuốc đang dùng cùng bác sĩ.
• Cải thiện giấc ngủ, vận động, giảm rượu.
• Tư vấn cặp đôi khi vấn đề nằm ở mối quan hệ.

Hiệu ứng giả dược trong đời sống tình dục

Trong các nghiên cứu về thuốc điều trị rối loạn cương, nhóm dùng giả dược cũng thường có một mức cải thiện nhất định. Điều này cho thấy kỳ vọng, sự tự tin và bối cảnh ảnh hưởng mạnh tới chức năng tình dục. Nó cũng giải thích vì sao nhiều sản phẩm "kích dục" không có hoạt chất vẫn được một số người khen: cảm giác tin tưởng làm giảm lo âu. Tuy nhiên, với rối loạn cương do nguyên nhân thực thể, hiệu ứng giả dược thường không đủ và không bền. Phân biệt rõ hiệu ứng tâm lý và tác dụng dược lý giúp người dùng không bị cuốn theo quảng cáo, đồng thời hiểu rằng yếu tố tâm lý luôn cần được chăm sóc song song với thuốc.

Câu chuyện của người bạn đời

Đôi khi chính người bạn đời hiểu lầm rằng Viagra là "thuốc kích dục", dẫn tới cảm giác bị tổn thương: "anh phải dùng thuốc mới muốn em". Giải thích rằng thuốc chỉ hỗ trợ phần mạch máu, còn ham muốn vẫn đến từ sự gắn bó giữa hai người, có thể giúp cả hai nhẹ nhõm hơn và cùng nhìn vấn đề như một chuyện sức khỏe.

Viagra là công cụ, không phải phép màu

Hiểu Viagra đúng bản chất giúp dùng thuốc hiệu quả hơn: tạo không khí thoải mái, có đủ kích thích, kiên nhẫn qua vài lần đầu, và kết hợp điều trị nguyên nhân nền. Hướng dẫn các bước sử dụng an toàn có trong bài hướng dẫn cách uống Viagra an toàn, còn những phản ứng không mong muốn thường gặp được tổng hợp trong bài tác dụng phụ của Viagra và cách xử trí.

Một chút lịch sử khoa học

Sildenafil không được tạo ra để làm thuốc tình dục mà xuất phát từ nghiên cứu tim mạch, như kể lại trong bài lịch sử phát minh Sildenafil. Chính nguồn gốc này cho thấy bản chất của thuốc: một chất tác động lên mạch máu, không phải lên ham muốn.