Sildenafil, tadalafil, vardenafil, avanafil khác nhau thế nào?

Sildenafil, tadalafil, vardenafil và avanafil là bốn thuốc ức chế men PDE5 dùng điều trị rối loạn cương. Chúng có cùng cơ chế nhưng khác nhau ở thời điểm nên uống trước khi quan hệ, mức độ bị bữa ăn làm chậm, các dạng bào chế và kiểu tác dụng phụ hay gặp. Không có thuốc nào "mạnh nhất" cho mọi người; lựa chọn phù hợp phụ thuộc bệnh nền, thuốc đang dùng và thói quen sinh hoạt, và cần bác sĩ kê đơn.

Bài viết tổng hợp từ thông tin sản phẩm do Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) và nhãn thuốc tại Mỹ công bố, giúp bạn hiểu sự khác biệt để hỏi bác sĩ đúng câu hỏi, chứ không thay cho chỉ định điều trị.

Điểm chung của bốn hoạt chất

Cả bốn thuốc đều ức chế PDE5, enzym phân hủy cGMP trong mô cương. Khi cGMP được giữ lâu hơn, cơ trơn giãn ra và máu dễ dồn vào dương vật. Điều quan trọng là thuốc chỉ phát huy khi có kích thích tình dục; nó không tạo ham muốn và không gây cương tự động.

Vì cùng cơ chế giãn mạch, bốn thuốc chia sẻ những chống chỉ định cốt lõi: không dùng cùng thuốc nhóm nitrat (thuốc chữa đau thắt ngực) và các thuốc kích thích guanylate cyclase như riociguat, vì nguy cơ tụt huyết áp nặng. Nếu bạn đang dùng thuốc tim mạch, hãy đọc thêm bài tương tác giữa Viagra và thuốc nhóm nitrat trước khi trao đổi với bác sĩ.

Bảng so sánh theo thông tin sản phẩm

Các số liệu dưới đây lấy từ trang tóm tắt của EMA cho từng biệt dược gốc: Viagra (sildenafil), Cialis (tadalafil), Levitra (vardenafil) và Spedra (avanafil).

Cả bốn thuốc đều được khuyến cáo dùng không quá một lần mỗi ngày. Bảng không ghi "liều nên dùng" vì liều khởi đầu do bác sĩ quyết định dựa trên tuổi, chức năng gan thận và thuốc dùng kèm.

Sildenafil: lâu đời nhất, nhạy với bữa ăn

Sildenafil là hoạt chất đầu tiên của nhóm, được châu Âu cấp phép tháng 9/1998. Nhãn thuốc của Pfizer cho biết nồng độ đỉnh đạt sau trung vị khoảng 60 phút khi bụng đói, và một bữa nhiều chất béo làm thời điểm này chậm thêm trung bình 60 phút. Thời gian bán thải khoảng 4 giờ. Đây là lý do nhiều người thấy thuốc "không ăn thua" sau bữa nhậu nhiều dầu mỡ.

Về tác dụng phụ, nhãn thuốc ghi sildenafil chỉ chọn lọc trên PDE5 hơn PDE6 ở võng mạc khoảng 10 lần, nên rối loạn màu sắc thoáng qua (nhìn ám xanh) là tác dụng phụ đặc trưng, tăng rõ ở liều cao. Sự khác biệt giữa các mức liều được phân tích trong bài khác nhau giữa Viagra 50 mg và 100 mg.

Tadalafil: hai cách dùng

Tadalafil được EMA cấp phép tháng 11/2002. Điểm khác biệt đáng chú ý là ngoài cách uống theo nhu cầu (ít nhất 30 phút trước quan hệ), tadalafil còn có phác đồ liều thấp mỗi ngày 2,5–5 mg dành cho người dự kiến sinh hoạt từ hai lần mỗi tuần trở lên. Phác đồ hằng ngày cần được bác sĩ đánh giá lại định kỳ.

Tác dụng phụ hay được nhắc với tadalafil là đau lưng và đau cơ, bên cạnh đau đầu và khó tiêu. Tadalafil cũng được dùng cho phì đại tuyến tiền liệt lành tính trong một số chỉ định, nên người đang dùng thuốc chẹn alpha cho tuyến tiền liệt càng cần bác sĩ điều chỉnh tổng thể.

Vardenafil: có dạng tan trong miệng

Vardenafil được cấp phép tại EU tháng 3/2003, gồm viên bao phim 5, 10, 20 mg và viên tan trong miệng 10 mg. Viên tan trong miệng phải đặt lên lưỡi và không uống kèm nước. Tác dụng phụ thường gặp nhất là đau đầu, ghi nhận ở hơn 1/10 người dùng theo tóm tắt của EMA.

Lưu ý thực tế: liều của hai dạng không thay thế nhau một cách máy móc. Người bị bệnh gan mức độ nhẹ hoặc vừa, hoặc suy thận nặng, được khuyến cáo cân nhắc liều khởi đầu thấp hơn.

Avanafil: khởi phát sớm nhất trong nhóm

Avanafil là thuốc mới nhất trong bốn hoạt chất, được cấp phép tại EU ngày 21/6/2013. Thông tin sản phẩm khuyến cáo uống khoảng 15–30 phút trước khi quan hệ, sớm hơn so với các thuốc còn lại. Tác dụng phụ thường gặp gồm đau đầu, đỏ bừng mặt và nghẹt mũi (tối đa khoảng 1/10 người), đau lưng ít gặp hơn.

Avanafil hiện không phổ biến bằng sildenafil hay tadalafil ở nhiều thị trường, nên trước khi muốn chuyển sang thuốc này, bạn nên hỏi dược sĩ về tình trạng lưu hành và số đăng ký tại Việt Nam.

Chọn thuốc nào: những câu hỏi nên mang tới phòng khám

Thay vì hỏi "thuốc nào tốt nhất", hãy chuẩn bị thông tin giúp bác sĩ cá nhân hóa lựa chọn:

• Danh sách thuốc đang dùng, kể cả thuốc huyết áp, thuốc tuyến tiền liệt, kháng sinh, thuốc kháng nấm và thực phẩm chức năng.
• Bệnh nền: bệnh tim, tiền sử đột quỵ, bệnh gan, bệnh thận, bệnh mắt di truyền như viêm võng mạc sắc tố.
• Kiểu sinh hoạt: chủ động lên kế hoạch hay muốn linh hoạt; tần suất mỗi tuần; thường ăn tối trước đó hay không.
• Trải nghiệm trước đây: thuốc nào từng dùng, tác dụng phụ nào khiến bạn khó chịu (đau đầu, nghẹt mũi, nhìn ám màu, đau lưng).

Với người có bệnh tim, câu hỏi đầu tiên không phải chọn hoạt chất mà là tim có đủ an toàn cho hoạt động tình dục hay chưa. EMA ghi rõ sildenafil không dùng cho người mà hoạt động tình dục không được khuyến khích, như đau thắt ngực không ổn định hoặc suy tim nặng.

Những hiểu lầm thường gặp khi so sánh

"Thuốc tác dụng lâu hơn thì mạnh hơn." Thời gian tác dụng dài không đồng nghĩa hiệu quả cương mạnh hơn; nó chỉ mở rộng khoảng thời gian thuốc có thể phát huy khi có kích thích.

"Hàng xách tay rẻ hơn mà cùng hoạt chất." Thuốc không rõ nguồn gốc có thể sai hàm lượng hoặc trộn chất khác. Cùng tên hoạt chất trên vỏ hộp không bảo đảm cùng chất lượng.

"Không hợp thuốc này thì nhóm thuốc này vô dụng." Một số người đáp ứng kém với một hoạt chất do dùng sai thời điểm, sai cách hoặc liều chưa phù hợp. Bác sĩ có thể điều chỉnh trước khi kết luận.

Điểm mấu chốt: bốn thuốc ức chế PDE5 khác nhau về nhịp độ và sự tiện dụng nhiều hơn là về bản chất. An toàn nằm ở khâu sàng lọc chống chỉ định và tương tác, việc mà chỉ bác sĩ hoặc dược sĩ có đầy đủ hồ sơ của bạn mới làm được.