Tác hại nguy hiểm của việc lạm dụng bia rượu đối với cơ tim

Lạm dụng bia rượu kéo dài có thể làm cơ tim yếu đi và giãn ra, gọi là bệnh cơ tim do rượu, dẫn tới suy tim. Ngoài ra, rượu bia gây tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim (đặc biệt là rung nhĩ sau những cuộc nhậu lớn), tăng nguy cơ đột quỵ. Quan niệm "uống ít rượu vang tốt cho tim" ngày càng bị đặt dấu hỏi; Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh không có mức uống nào được coi là hoàn toàn an toàn cho sức khỏe. Với nam giới Việt, nơi văn hóa nhậu phổ biến, hiểu rõ tác hại là bước đầu để thay đổi.

Rượu tác động lên tim theo những cách nào

Gây độc trực tiếp cho tế bào cơ tim

Ethanol và chất chuyển hóa acetaldehyd gây tổn thương ty thể, màng tế bào và các protein co bóp của cơ tim. Uống nhiều trong nhiều năm, cơ tim mất dần sức co bóp, buồng tim giãn ra.

Làm tăng huyết áp

Uống rượu thường xuyên ở mức cao làm tăng huyết áp, một phần qua kích hoạt hệ giao cảm và các hormone điều hòa huyết áp. Huyết áp thường cải thiện khi giảm uống.

Gây rối loạn nhịp

Sau một đợt uống nhiều, như dịp lễ Tết hay cuối tuần, một số người bị rung nhĩ hoặc các rối loạn nhịp khác. Hiện tượng này được giới y khoa gọi là "hội chứng tim ngày lễ". Rung nhĩ làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong tim và đột quỵ.

Ảnh hưởng gián tiếp

Rượu bia nhiều năng lượng, gây tăng cân, mỡ bụng, tăng triglycerid, rối loạn đường huyết, ngưng thở khi ngủ: tất cả đều là gánh nặng cho tim.

Bệnh cơ tim do rượu

Bệnh thường gặp ở nam giới uống nhiều trong thời gian dài. Giai đoạn đầu có thể không có triệu chứng. Khi tiến triển, người bệnh có thể có:

• Khó thở khi gắng sức, rồi khi nằm, phải kê cao gối.
• Mệt mỏi, giảm sức chịu đựng.
• Phù chân, bụng to.
• Hồi hộp, tim đập không đều.
• Ho về đêm.

Chẩn đoán dựa trên siêu âm tim, điện tim và việc loại trừ các nguyên nhân khác. Điểm đáng chú ý: ngừng uống rượu hoàn toàn, kết hợp điều trị suy tim, có thể giúp chức năng tim cải thiện đáng kể ở một số người, nhất là khi phát hiện sớm.

Đơn vị cồn: hiểu mình đang uống bao nhiêu

Bộ Y tế Việt Nam sử dụng khái niệm đơn vị cồn, mỗi đơn vị tương đương khoảng 10 gam cồn nguyên chất. Ước lượng thô:

Một buổi nhậu 5–6 chai bia hoặc nửa chai rượu mạnh đã vượt xa mức khuyến cáo hạn chế. Rượu tự nấu không rõ nồng độ còn khó ước lượng và có nguy cơ ngộ độc methanol.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám

• Khó thở khi leo cầu thang, đi bộ mà trước đây không bị.
• Phù chân, tăng cân nhanh không rõ lý do.
• Tim đập loạn, hẫng nhịp, nhất là sau khi uống nhiều.
• Đau ngực, choáng váng, ngất.
• Huyết áp đo tại nhà thường xuyên cao.

Đau ngực cấp cần được xử trí như cấp cứu; xem bài nhận biết đau thắt ngực cấp tính.

Rượu bia và thuốc điều trị

Rượu tương tác với nhiều thuốc tim mạch: làm tăng tác dụng hạ áp gây choáng, ảnh hưởng thuốc chống đông, làm giảm hiệu quả kiểm soát nhịp. Với thuốc điều trị rối loạn cương, rượu cộng thêm tác dụng giãn mạch và làm giảm chính khả năng cương; chi tiết trong bài tương tác của rượu bia với Sildenafil.

Giảm uống: bắt đầu từ đâu

1. Ghi lại lượng uống trong hai tuần để thấy thực tế.
2. Đặt ngày không uống: ít nhất vài ngày trong tuần hoàn toàn không rượu bia.
3. Đặt giới hạn trước mỗi buổi và nói với bạn bè.
4. Xen kẽ nước lọc, ăn trước và trong khi uống, uống chậm.
5. Từ chối khéo: "Tôi đang uống thuốc", "Tôi lái xe", "Bác sĩ dặn kiêng".
6. Thay hoạt động: rủ bạn chơi thể thao, cà phê thay vì nhậu.

Nhiều người thấy động lực rõ hơn khi nhìn thấy thay đổi về vóc dáng sau vài tháng giảm uống; bạn có thể tham khảo cách giữ vóc dáng săn chắc và phong thái lịch lãm như một mục tiêu song song.

Những người cần đặc biệt tránh rượu bia

• Người đã được chẩn đoán suy tim, bệnh cơ tim, rung nhĩ.
• Người tăng huyết áp chưa kiểm soát.
• Người đang dùng thuốc chống đông, thuốc an thần, thuốc tiểu đường.
• Người có bệnh gan, viêm tụy.
• Người đang lái xe hoặc vận hành máy móc.

Với những người này, mức uống "an toàn" gần như bằng không. Hãy hỏi bác sĩ tim mạch về giới hạn cụ thể nếu bạn không chắc.

Uống rượu và giấc ngủ: tác hại kép cho tim

Nhiều người uống rượu để dễ ngủ. Rượu giúp ngủ nhanh nhưng làm giấc ngủ nửa sau đêm rời rạc, tăng ngáy và ngưng thở khi ngủ, khiến nhịp tim ban đêm cao hơn. Ngủ kém lại làm tăng huyết áp và cảm giác thèm ăn ngày hôm sau. Bỏ thói quen "ly rượu trước khi ngủ" là một bước nhỏ nhưng có lợi cho tim.

Khi phụ thuộc rượu

Nếu bạn thấy run tay, vã mồ hôi, bồn chồn, mất ngủ khi không uống, cần uống buổi sáng để "tỉnh", hoặc nhiều lần muốn giảm nhưng không được, đó là dấu hiệu phụ thuộc rượu. Cai rượu đột ngột ở người phụ thuộc nặng có thể gây biến chứng nguy hiểm như co giật, sảng rượu. Hãy tìm tới bác sĩ để được hỗ trợ cai an toàn.

Luật pháp và an toàn cộng đồng

Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia có hiệu lực từ năm 2020 cùng quy định nghiêm cấm điều khiển phương tiện giao thông khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Giảm uống không chỉ bảo vệ tim mà còn bảo vệ bản thân và người khác trên đường.