Rung nhĩ: dấu hiệu, nguy cơ đột quỵ và cách phát hiện sớm

Rung nhĩ là rối loạn nhịp tim trong đó tâm nhĩ co bóp hỗn loạn, khiến tim đập không đều và thường nhanh. Nguy hiểm lớn nhất là cục máu đông hình thành trong tim gây đột quỵ: người rung nhĩ có nguy cơ đột quỵ cao gấp khoảng 5 lần người bình thường. Nhiều người không có triệu chứng, nên tự bắt mạch, đo điện tim khi nghi ngờ và khám định kỳ ở người lớn tuổi là cách phát hiện sớm.

Chuyện gì xảy ra trong tim

Theo Viện Tim, Phổi và Máu Quốc gia Hoa Kỳ (NHLBI), rung nhĩ là một trong những rối loạn nhịp phổ biến nhất, ảnh hưởng tới hơn 2 triệu người trưởng thành ở Mỹ, và nguy cơ tăng theo tuổi. Khi rung nhĩ, buồng tim trên và buồng tim dưới không còn phối hợp nhịp nhàng; tâm thất có thể không được đổ đầy và không bơm máu hiệu quả.

Máu ứ đọng trong tâm nhĩ dễ tạo cục máu đông. Nếu cục máu đông theo dòng máu lên não, nó gây đột quỵ thiếu máu não. Nếu không điều trị, rung nhĩ còn có thể dẫn tới suy tim hoặc làm bệnh tim sẵn có nặng hơn.

Dấu hiệu nhận biết, và vì sao nhiều người bỏ sót

NHLBI liệt kê các triệu chứng thường gặp:

• Mệt mỏi, nhanh mất sức.
• Choáng váng, chóng mặt.
• Đau ngực.
• Cảm giác hụt nhịp, tim rung, đập thình thịch hoặc đập nhanh.

Điều khiến rung nhĩ khó phát hiện là bệnh có thể hoàn toàn không gây triệu chứng. Không ít người chỉ biết mình bị rung nhĩ khi đã đột quỵ, hoặc tình cờ phát hiện khi đo điện tim trước phẫu thuật, khám sức khỏe định kỳ.

Tự bắt mạch tại nhà: thói quen đơn giản

Bắt mạch không chẩn đoán được rung nhĩ, nhưng có thể giúp bạn nhận ra nhịp bất thường để đi khám sớm:

1. Ngồi nghỉ khoảng 5 phút, không vừa uống cà phê hay vận động.
2. Đặt ngón trỏ và ngón giữa lên mặt trong cổ tay, phía ngón cái.
3. Đếm nhịp trong 30 giây đến 1 phút, chú ý nhịp có đều hay "lộn xộn", khoảng cách giữa các nhịp không đoán trước được.
4. Ghi lại kết quả; nếu nhiều lần thấy nhịp không đều, hãy đi khám.

Một số máy đo huyết áp điện tử và đồng hồ thông minh có tính năng cảnh báo nhịp không đều. Đây là công cụ gợi ý hữu ích, không phải chẩn đoán. Kỹ thuật thở và thư giãn giúp ổn định nhịp tim lúc nghỉ được giới thiệu trong bài giảm nhịp tim lúc nghỉ bằng thiền thở, nhưng không thay thế điều trị khi đã có rung nhĩ.

Ai nên chủ động kiểm tra

Vì nguy cơ tăng theo tuổi và bệnh có thể im lặng, những nhóm sau nên nhờ bác sĩ nghe tim, bắt mạch hoặc làm điện tâm đồ trong các lần khám định kỳ:

• Người cao tuổi, đặc biệt từ 65 tuổi trở lên.
• Người tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim, bệnh van tim hoặc bệnh tuyến giáp.
• Người từng bị đột quỵ hoặc thiếu máu não thoáng qua mà chưa rõ nguyên nhân.
• Người hay hồi hộp, mệt bất thường, giảm sức chịu đựng khi leo cầu thang mà trước đây không bị.

Mang theo kết quả đo nhịp, bản ghi từ thiết bị đeo tay (nếu có) và danh sách thuốc đang dùng giúp buổi khám ngắn gọn mà vẫn đủ thông tin.

Bác sĩ chẩn đoán bằng cách nào

Điện tâm đồ là xét nghiệm nền tảng để xác định rung nhĩ. Vì cơn rung nhĩ có thể đến rồi đi, bác sĩ có thể đề nghị đeo máy Holter ghi điện tim liên tục 24 giờ hoặc lâu hơn. Siêu âm tim giúp đánh giá cấu trúc, kích thước tâm nhĩ và chức năng bơm máu; xét nghiệm máu tìm nguyên nhân như rối loạn tuyến giáp hay rối loạn điện giải.

Điều trị: ba mục tiêu song song

NHLBI cho biết điều trị nhằm khôi phục nhịp bình thường, kiểm soát tần số tim và triệu chứng, và phòng biến chứng, bằng thuốc, thủ thuật và thay đổi lối sống. Trên thực tế, có thể hiểu theo ba hướng:

Quyết định dùng thuốc chống đông dựa trên tuổi, giới, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiền sử đột quỵ, suy tim và nguy cơ chảy máu. Đây là phần không được tự ý bỏ khi thấy hết triệu chứng, vì nguy cơ cục máu đông không biến mất cùng cảm giác hồi hộp.

Kỹ thuật triệt đốt mới tại Việt Nam

Theo VietTimes ngày 9/6/2026, Viện Tim mạch Bệnh viện Bạch Mai đã điều trị thành công 3 bệnh nhân rung nhĩ bằng kỹ thuật triệt đốt bằng xung điện trường (PFA), những ca đầu tiên dùng công nghệ này tại Việt Nam. Khác với đốt bằng sóng cao tần hoặc đốt lạnh, PFA không dùng nhiệt. PGS.TS Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, nhấn mạnh rung nhĩ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ não.

Triệt đốt không dành cho mọi người bệnh; bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên loại rung nhĩ, mức độ triệu chứng và đáp ứng với thuốc.

Giảm yếu tố kích hoạt trong sinh hoạt

Một số thay đổi giúp giảm tần suất cơn và hỗ trợ điều trị:

• Kiểm soát huyết áp, vì tăng huyết áp lâu năm làm giãn tâm nhĩ.
• Hạn chế rượu bia; uống nhiều, đặc biệt dồn dập trong các bữa tiệc, có thể kích hoạt cơn. Tác động của rượu lên cơ tim được phân tích trong bài tác hại của lạm dụng bia rượu với cơ tim.
• Giảm cân nếu thừa cân và điều trị ngưng thở khi ngủ nếu có.
• Ngủ đủ, giảm căng thẳng, hạn chế chất kích thích.

Khi nào cần đi cấp cứu

Gọi 115 ngay nếu thấy dấu hiệu đột quỵ: méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột. Cũng cần đi cấp cứu khi tim đập rất nhanh kèm đau ngực, khó thở, choáng sắp ngất. Với rung nhĩ, phát hiện sớm và dùng thuốc phòng đột quỵ đúng chỉ định là khác biệt giữa một bệnh mạn tính kiểm soát được và một biến cố có thể để lại di chứng suốt đời.